بازی‌آموزی در فرهنگ ایرانی

بازی کردن یکی از مهم‌ترین و موثرترین راه‌های رشد سالم و آموزش کودک است. حین فرآیند بازی کودک مهارت‌هایی مثل نحوه تفکر، حل مسئله، تصمیم‌گیری و داشتن خلاقیت را می‌آموزد.

بازی کردن یکی از مهم‌ترین و موثرترین راه‌های رشد سالم و آموزش کودک است. حین فرآیند بازی کودک مهارت‌هایی مثل نحوه تفکر، حل مسئله، تصمیم‌گیری و داشتن خلاقیت را می‌آموزد. تحقیقات در سال‌های اخیر نشان داده‌اند که یادگیری مبتنی بر بازی یا همان بازی‌آموزی نسبت به آموزش‌های سنتی کلاس درس مؤثرتر است. دانشمندان نتایج حاصل از ۳۸ پژوهش را با یکدیگر مقایسه کردند و دریافتند که بازی‌های آموزشی یا اصطلاحا بازی‌ها بیشتر از روش‌های متداول موجب تقویت یادگیری می‌شوند.

آن‌ها همچنین دریافتند هنگامی‌که بازی با سایر روش‌های آموزشی ترکیب شده و یادگیرندگان چندین جلسه به صورت گروهی فعالیت می‌کنند، نسبت به افرادی که با روش‌های مرسوم (سخنرانی و بحث گروهی) آموزش داده می‌شوند، مطالب را بهتر یادمی‌گیرند.

بازی کردن یا آموزش از طریق بازی تنها به دوره کنونی و تحقیقات دانشمندان خارج از کشور ختم نمی‌شود بلکه پیشینه‌ای دور و دراز در ایران سال‌ها پیش دارد.

 

بازی‌آموزی در روزگاران کهن ایران

سال‌ها پیش کهن‌ترین اسباب‌بازی ساخته دست بشر در ارگ شوش، مجاور معبد اینشوشیناک کشف شد، که یک پیکره سنگی از شیری کوچک که متعلق به اواخر هزاره 2 قبل از میلاد بود. این شیر سنگی بر ارابه‌ای چرخدار از جنس قیر سوار بود. به نظر بسیاری از باستان‌شناسان این پیکره در نمایش‌های عروسکی یا بازی کودکان استفاده می‌شد.

علاوه بر این شیر سنگی، پیکره گراز، آدمکی از جنس استخوان (قدمت حدود 6000 سال)، انگشتری از دوره هخامنشی با نقش یک زن و پرنده (برای بازی کودکان دختر) نیز کشف شده.

بازی‌ها در جامعۀ ایران باستان بیشتر برای فراگیری فنون رزم و جنگاوری، یادگیری مهارت‌های شکار، کاربرد سلاح و محافظت از خود به کودکان آموخته می‌شد. بازی‌های رایج آن دوره عبارت‌اند از چوگان، کمان‌داری، سوارکاری، تیراندازی، نیزه‌وری، شمشیربازی، شطرنج (چترنگ) و….

در بعضی از متن‌های پزشکی کهن توصیه زیادی به بازی کردن کودک برای داشتن سلامت جسم و روح او شده. در این متون به انجام دادن بازی‌هایی چون کشتی گرفتن، چوگان، سوارکاری، سرمامک باختن، کمند افکندن و… برای تثبیت نقش جنسیتی کودک و آموزش نقش‌های اجتماعی آینده وی، توصیه بسیار شده.

در واقع در روزگاران کهن نیز از بازی به عنوان ابزاری برای آموزش استفاده می‌کردند.

بسیاری از عناصر فرهنگی، اخلاقی، معنوی و آداب و رسوم و باورهای مردم از طریق بازی‌های نمایشی زنانه که در فرهنگ‌های مختلف جوامع ایرانی اجرا می‌شد به دیگران منتقل می‌شد. این بازی‌ها در واقع نمایش‌های شادی‌آور و سرگرم‌کنندۀ زنانه بودند که در سال‌های دور رواج داشته‌اند.

 

بازی‌آموزی در سال‌های معاصر

بازی‌های بومی و قدیمی یکی از مهم‌ترین روش‌ها برای تقویت هوش کودک و آموزش به اوست. اکنون اما متاسفانه به دلیل ورود اسباب‌بازی‌های فرنگی بسیاری از بازی‌های سال‌های اخیر که نیاز به امکانات یا فضای بزرگی نداشتند به دست فراموشی سپرده شدند. بازی‌هایی که مبنای آن‌ها تحرک جسمی و استفاده از هوش و آموزش ادب و گذشت بود.

در ادامه به برخی از این بازی‌ها اشاره می‌کنیم:

 

1_بازی چیستان

در این بازی جمله‌ای معمایی گفته می‌شود و افراد دیگر باید حدس بزنند که جمله به چه چیزی دلالت دارد. کودک در این بازی مهارت‌هایی چون حل مسئله، طرز تفکر و تقویت خلاقیت را آموزش می‌بینند.

 

2_مشاعره

فردی شعری را می‌خواند و نفر بعد باید با حرف آخر شعر قبلی، شعری دیگر بگوید. این بازی به بهبود حافظه، آشنایی با شعر  وادبیات کودک بسیار کمک می‌کند.

 

3_بشین پاشو

بازیکنان در این بازی باید حرکات خود را با لفظ فردی که بیرون از بازی هست هماهنگ کنند. هر زمان گفت “بشین” بنشینند و هر زمان گفت “پاشو” بایستند. گاهی قانون این بازی برعکس می‌شود و افراد باید حرکتی متفات از چیزی که فرد بیرون از بازی می‌گوید انجام دهند.

این بازی به بهبود مهارت‌های حرکتی کودک و چابکی او کمک می‌کند.

 

4_طناب‌کشی

در این بازی افراد به دو تیم تقسیم می‌شوند و هر تیم یک طرف طنابی را می‌گیرد. با اشاره داور بازی شروع می‌شود و هر تیم باید سعی کند طناب را به سمت خود بکشد. تیمی که بتواند کل طناب را به سمت خود بکشد برنده شده.

 

5_گرگی رنگی

در این بازی همه روبه‌روی یک نفر می‌ایستند و این شعر را می‌خواندند “گرگی رنگی، به چه رنگای قشنگی؟” سپس آن یک نفر باید اسم رنگی را می‌گفت و بقیه باید به دنبال آن رنگ در اطراف خود می‌گشتند. هر کس که زودتر رنگ مورد نظر را پیدا می‌کرد برنده بود.

 

محبوب‌ترین و آموزنده‌ترین بازی کودکی خودتان را برای ما بنویسید.

آخرین خبرها